Mangostan

 

MANGOSTAN
(GARCINIA MANGOSTANA)

   

Garcinia manostana L., (mangostan) - jeden z najbardziej zachwalanych i darzonych szacunkiem owoców tropikalnych z rodziny Guttiferae.


Owoc mangostanu, wielkości małego jabłka (3.4 - 7.5 cm średnicy), wyrasta z kielicha kwiatu na końcu łodygi, z czterema do ośmiu trójkątnymi, płaskimi pozostałościami znamienia w rozetce w szczycie. Jest okrągły i gładki, barwy ciemnofioletowej do czerwono fioletowej. Twarda skórka, grubości 6-10 mm, jest czerwona w przekroju poprzecznym, od wewnątrz fioletowo-biała. Zawiera gorzki żółty lateks i fioletowy, plamiący sok. Pod skórką znajduje się od 4 do 8 trójkątnych części śnieżnobiałego, soczystego, miękkiego miąższu (w istocie osłonki nasion). Owoc może być bezpestkowy lub posiadać od 1 do 5 w pełni rozwiniętych nasion, owalno - prostokątnych, nieco spłaszczonych, 2,5 cm długich i 1,6 cm szerokich, które przylegają do miąższu. Miąższ jest kwaśny w smaku, przypomina ananasa lub brzoskwinię. Cieszy się opinią niezwykle soczystego i przepysznego pokarmu. W Azji czasami jest nazywany królową owoców, zarówno ze względu na smak, jak i jego ekonomiczne znaczenie.

 

Pochodzenie i dystrybucja
Miejsce pochodzenia mangostanu jest nieznane, lecz przypuszcza się, że mogą to być Wyspy Sundajskie i Moluki; nadal istnieją dzikie drzewa w lasach Kemaman, Malaya. Nikt dokładnie nie wie, gdzie i kiedy po raz pierwszy uprawiano mangostan. Słynny botanik, Julia F. Mormon przypuszcza, że pochodzi on z Wysp Sundajskich i Moluków. Dzikie drzewa mangostanu znajdują się również w lasach Malaya. Niektórzy eksperci uważają, że po raz pierwszy udomowiono te drzewa w Tajlandii lub Burmie. W XIX wieku, botanicy przywieźli jego nasiona do Europy i Ameryki. Próbowano uprawiać drzewa w Afryce, na Karaibach i Ameryce Środkowej. Rośliny te uważa się za "ultratropikalne" i wrażliwe - nie tolerują temperatury poniżej 4,44 °C, ani powyżej 37,78 °C. Sadzonki giną w temperaturze 7,22 °C. W związku z tym nic dziwnego, że wciąż uprawa tej rośliny maleje.

 

Inne zastosowanie
Bogata w pektyny skórka, po potraktowaniu jej 6% chlorkiem sodu w celu eliminacji cierpkości, jest przerabiana do fioletowej galaretki. W Ghanie gałązki mangostanu są używane do żucia. Skórka owocu, zawierająca od 7 do 14% katechin, tanin i żywicy, jest używana w Chinach do garbowania skór. Otrzymuje się z niej również czarny barwnik.

 

Zastosowanie w tradycyjnej (ludowej) medycynie
Przez wiele lat wysuszony owoc mangostanu przywożono w celach medycznych statkiem z Singapuru do Kalkuty, a stamtąd do Chin. Jeśli chodzi o jego liczne zastosowanie w medycynie ludowej, oto co napisała botanik Julia Morton:


"Po wysuszeniu pokrojona skórka jest proszkowana i stosowana podczas czerwonki. W postaci maści jest zalecana na egzemy i choroby skóry. Wywar ze skórki jest przyjmowany w celu złagodzenia biegunki, w zapaleniu pęcherza moczowego, rzeżączce i śluzowo-ropnym wycieku z cewki po rzeżączce (wodnisty wysięk). Jest także stosowany zewnętrznie jako płyn ściągający. Porcja skórki jest moczona w wodzie przez całą noc, a napar podawany jako lekarstwo przy przewlekłych biegunkach u dorosłych i dzieci.


Filipińczycy stosują wywar z liści i kory jako środek przeciwgorączkowy oraz do leczenia pleśniawek, biegunki, czerwonki i chorób układu moczowego. Na Malajach, napar z liści, połączony z niedojrzałym bananem i niewielką ilością benzoiny, aplikowano na rany po obrzezaniu. Wywar z korzenia przyjmowano w celu regulacji menstruacji. Ekstrakt z kory, zwany "amebobójczym", wprowadzono do leczenia dyzenterii pełzakowej."


Tradycyjni uzdrowiciele Indii, Malezji, Tajlandii, Filipin i Wietnamu od wieków stosowali mangostan ze względu na jego korzyści zdrowotne. Przez ostatnie 150 lat transportowano tę roślinę do Afryki, Australii, Ameryki Południowej i na Karaiby, gdzie zarówno naukowcy, jak i terapeuci w podobny sposób badali oraz wykorzystywali jej lecznicze i ochronne właściwości.


W Indiach, Tajlandii i Chinach, preparaty ze skórki są używane w czerwonce oraz innych postaciach biegunek infekcyjnych, jako leki przeciwbakteryjne i przeciwpasożytnicze.


Ściągające właściwości tej rośliny wykorzystuje się, aby zapobiec odwodnieniu i utracie niezbędnych substancji odżywczych z przewodu pokarmowego podczas biegunki. Chińczycy i Tahitańczycy również wykorzystują przeciwbakteryjne i antyseptyczne właściwości do leczenia zainfekowanych ran, gruźlicy,malarii, infekcji dróg moczowych, kiły i rzeżączki.


W Azji od dawna wiadomo, że mangostan posiada niezwykle silne właściwości przeciwzapalne. Donoszono także o jego skuteczności w leczeniu wyprysków i innych nadmiernie rogowaciejących stanach skóry.
Na Karaibach herbata z mangostanu, znana jako "woda kreolska", jest używana jako lek tonizujący na zmęczenie i złe samopoczucie - powszechne dolegliwości, które dotykają milionów osób na całym świecie.


Brazylijczycy używają podobnej herbaty jako czynnik przeciwrobaczy i wspomagający trawienie. W Wenezueli, pasożytnicze infekcje skóry są leczone gorącymi okładami z owocu, podczas gdy Filipińczycy stosują ekstrakt z owocu do łagodzenia gorączki oraz leczenia pleśniawek, biegunki, czerwonki i chorób układu moczowego.

 

Podsumowując, mangostan często jest stosowany w medycynie ludowej - może więc dołączyć do dość długiej listy roślin, które można uważać za obiecujące źródło nowych leków.

 

Ksantony w mangostanie:
 

  • 1,3,6,7 - czterohydroksyksanton
  • 2,4,5 - trihydroksy-1-metoksyksanton
  • 1,2,3,4,5,8 - tetraoxygenated xanthone
  • 3-methylbut-2-enyl xanthone? garcinon A, B, C, D, E
  • gartanina
  • 8-deoksygartanina
  • 5,9 - dwuhydroksy - 2,2 -dwumetylo - 8 - metoksy - 7
  • kalabaksanton
  • demetylokalabaksanton
  • 1-izomangostyna
  • 3-izomangostyna
  • uwodniona 1-izomangostyna
  • BR-ksanton-A
  • 2,3,4,6-pięciohydroksybenzofenon (malakuryna)
  • alfa mangostyna
  • beta mangostyna
  • gamma mangostyna
  • mangostanol
  • garcimangoson A, B, C
  • ksantyny mangostenonu A

 

To, co jest niezwykłe, to fakt, że mangostan - nie tylko wewnętrzny miąższ, ale cały owoc - jest jednym z najlepiej poznanych źródeł tych korzystnych ksantonów. Skórka mangostanu jest szczególnie bogata w ksantony, które reprezentują następną generację silnych fitoskładników; fitoskładników, które zmienią przyszłość suplementów diety.


Dr Morton donosi, że "skórka częściowo dojrzałych owoców dostarcza polihydroksyksantonową pochodną określaną mangostyną (również beta-mango-styną). W pełni dojrzałe owoce zawierają ksantony, gartaninę, 8-dezoksygartaninę i normangostynę.


Według bibliografii stron internetowych: "W przyrodzie istnieje ponad 200 ksantonów. Każdy ksanton może mieć specyficzny wpływ na organizm. Niezwykłe w mangostanie jest to, że w skórce zidentyfikowano ponad 40 ksantonów, czyniąc go jednym z najbardziej bogatych w ksantony źródeł na świecie. Tylko sześć z ksantonów przestudiowano dogłębnie. Nie zdajemy sobie do końca sprawy, dlaczego mangostan działa na tak rozmaite stany fizyczne, wiemy jednak, że jest to związane z potężnym bogactwem ksantonów. Każdy ksanton posiada swój własny mechanizm działania, a kiedy występują razem, działają synergicznie, wspierając zdrowie całego organizmu."


Niewątpliwą prawdą jest, że w mangostanie znajduje się wiele ksantonów. W rzeczywistości, według the Merck Indem (11 edycja, str. 5613), pierwszą naukowo określoną substancją pochodzącą z mangostanu, był ksanton mangostyna. Został wyizolowany przez niemieckiego lekarza nazywanego Schmid w 1855 r. W 1979 r. odkryto, że mangostyna posiada przeciwzapalne i przeciwwrzodowe właściwości u szczurów (Shankaranarayan 1979). Chociaż ksantony mangostanu są znane od prawie 150 lat, wciąż w PubMed znajduje się tylko 19 artykułów dotyczących tych ksantonów, żaden z nich nie mówi o zastosowaniu ksantonów w leczeniu ludzkich chorób. Lecz bądźmy szczerzy! Szkolna medycyna jest zwykle bardzo konserwatywna pod względem klinicznego testowania substancji, jeszcze nie zadeklarowanych jako oficjalne leki.


Jednak ksantony to nie jedyne aktywne substancje w mangostanie. Polifenole i katechiny, silne antyoksydanty i czynniki przeciwnowotworowe, również są obecne w znaczących ilościach. Inne kluczowe składniki - polisacharydy są odpowiedzialne za przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze właściwości owocu. Na koniec, w owocu można również odnaleźć potas, wapń, fosfor, żelazo, witaminy B1, B2, B6 i C.


Bardziej kompletną listę składników podano w zawierającej dużo informacji Fitochemicznej i Etnobotanicznej Bazie Danych etnobotanika doktora Jamesa Duke (Duke 2004). Dr James Duke, który przeszedł na emeryturę w 1995 r., jest prawdopodobnie głównym amerykańskim etnobotanikiem. Przez 35 lat pracował dla the USDA i the University of Maryland. Jest płodnym pisarzem i kontynuuje pisanie nawet na emeryturze. Przez lata uczestniczył w radach naukowych licznych korporacji, jak również intensywnie udzielał konsultacji wielorakim korporacjom w przemyśle zielarskim.


W gruncie rzeczy, dr Duke poddał analizie chemicznej szeroką gamę naturalnych produktów, stosowanych jako suplementy. W oparciu o chemiczne składniki, sporządził listę znanych mechanizmów działania tych substancji. Lista ta stanowi przewodnik dla innych naukowców, którzy mogliby zająć się dalszymi badaniami naukowymi, dotyczącymi potencjalnych korzyści zdrowotnych różnych roślin.


Dr Duke, opierając się na swoich lub innych naukowców badaniach, spisał oczekiwane korzyści zdrowotne składników owocu mangostanu, podając również ich dzienne dawki. Pełna lista korzyści jest niewyobrażalna - zawiera 138 oddzielnych właściwości.

Oto liczne, korzystne działania, zaobserwowane przez większość osób spożywających mangostan:
 

  • antylipemiczne (obniża LDL)
  • antyhypertensyjne (obniża ciśnienie tętnicze)
  • zapobiegające miażdżycy
  • kardioprotekcyjne (chroni mięsień sercowy)
  • hipoglikemiczne (obniżający poziom cukru we krwi)
  • zmniejszające otyłość (naturalna utrata masy ciała)
  • działanie przeciw parkinsonizmowi i chorobie Alzheimera, korzystny w innych postaciach otępienia
  • przeciwdepresyjne, przciwlękowe, w tej samej kategorii botanicznej jak dziurawiec
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwwirusowe, stosowane do leczenia zapaleń skóry, zakażeń ran, grzybicy wywołanej przez dematofity, trądzika
  • przeciwzapalne
  • przeciwgorączkowe
  • immunostymulujące
  • przeciwbiegunkowe
  • zapobiegające jaskrze i zaćmie
  • przeciwnowotworowe
  • zapobiegające starzeniu się.


Osoby zainteresowane mogą skonsultować bazę danych bezpośrednio na www.ars-grin.gov/cgi-bin/duke/farmacy2.pl

Źródło: Nutrition&Health, marzec 2006., calivita.pl